Pagina's op deze website
Home
Foto's
Contact
Bijgewerkt op:
30-7-2017

Het randgebeuren van de atletiek
Periode tot 1945


Toelichting foto Foto
Peter Scharroo wordt in 1915 voorzitter van de NAU.

De mobilisatie tijdens de Eerste Wereldoorlog zorgt voor grote concentraties jonge mannen in het hele land, van wie de weerbaarheid verhoogd moet worden en neiging tot verveling onderdrukt. De NAU komt in contact met de legerleiding en er ontstaat een samenwerking. Uit die contacten komt Scharroo naar voren als een geschikte kandidaat om voorzitter Hartmann op te volgen. Scharroo blijkt een schot in de roos, die via het voorzitterschap van de NAU al in 1915 in het NOC en in 1924 in het IOC belandt. Onder zijn voorzitterschap gaat de NAU beter functioneren, verbetert het imago en groeit het aantal leden van nauwelijks duizend, naar 3500 in 1929.
Na de Olympische Spelen van Amsterdam in 1928 wordt hij opgevolgd als voorzitter door Dick de Vries.
In mei 1940 speelt hij een belangrijke rol bij de verdediging van de Maasbruggen in Rotterdam.
Na de oorlog is hij lid van de Zuiverings-Advies-Commissie van de KNAU, die de bond moet zuiveren van leden die tijdens de bezetting fout zijn geweest.
scharroo
Evert de Herder, NAU-secretaris/penningmeester van 1915-1921.
 
Het zal geen toeval geweest zijn dat in het nieuwe bestuur van 1915 de rechterhand van de voorzitter ook een hoge militair is.
evert de herder
De nauwe samenwerking tussen leger en NAU, die voor de NAU vooral goed uitpakt door de gulle geldelijke ondersteuning van het Ministerie van Oorlog, is voor de NAU in 1917 aanleiding om o.a. de opperbevelhebber, generaal Cornelis Snijders, te benoemen tot erelid van de NAU. cornelis snijders
Charles Kellenbach als jurylid op de Olympische Spelen in 1928 in Amsterdam.
Hij behoort tot de eerste generatie Nederlandse atleten.

Na zijn actieve sportloopbaan is hij als bestuurder actief in diverse sporten. Hij is lid geweest van de technische commissie van de (K)NAU, voorzitter van AV '23 en van 1932 tot 1934 is hij lid van het IAAF Rules en Record Committee.
Op de Olympische Spelen van Amsterdam in 1928  is hij voorzitter van de sport-technische afdeling van het NOC, een invloedrijke functie, want binnen de voetbalploegen krijgt hij de naam van 'de almachtige'. Tijdens de Spelen behaagt het de koningin om Kellenbach, naast anderen, te benoemen tot officier in de Orde van Oranje Nassau.

Van 1929 tot 1935 is hij voorzitter van de Zwembond.
Na de oorlog is hij voorzitter van de Zuiverings-Advies-Commissie in de KNAU, die de bond moet zuiveren van leden die fout zijn geweest tijdens de bezetting.
charles kellenbach
Dick de Vries, rechts, als jurylid op de Olympische Spelen van Amsterdam in 1928.

De Vries is actief als atleet rond 1910 en behoort tot de eerste sporters die in 1915 het vaardigheidsdiploma van het NOC ontvangt. In 1914 is hij secretaris van de bond en in 1929 volgt hij Scharroo op als voorzitter van de KNAU.  
dick de vries
Omdat de bond niet in staat is buitenlandse reizen te regelen voor atleten, richt een aantal bestuurders in februari 1929 de toeringclub De Snelvoeters op, een organisatie die alleen voor mannen iets regelt.
Mogelijk als reactie hierop, wordt in april 1929 in Amsterdam opgericht de ENDAT, Eerste Nederlandsche Dames Athletiek Toerclub. De oprichters komen niet uit de hoek van het KNAU-bestuur, maar uit de hoek van de atletes. Het bestuur wordt gevormd door W. Boer (Den Haag), mevr. C. Verwaal-Steinmeyer (Den Haag, de vrouw van de Olympische vrouwentrainer Ben Verwaal), mevr. Dieben-Konings (voorzitter Brunhilde, Leiden) en de atlete Annie de Jong-Zondervan (Leeuwarden).
Uit krantenberichten uit die tijd kan men afleiden dat de doelstellingen van de ENDAT betrekking hebben op de atletiekbeoefening door vrouwen in het algemeen en zich niet beperken tot het maken van reizen naar het buitenland. Er heerst onvrede onder de vrouwen over de geringe aandacht die zij krijgen binnen de KNAU.
Op de foto de ENDAT-vlag.
De positie van de vrouwen binnen de KNAU, zal nog jarenlang ondergeschoven blijven en problemen geven.
endat vlag
Hilversum Sportpark, 17 augustus 1930, finale van de wedstrijden om de Prins Hendrik beker.

Prins Hendrik reikt de door hem beschikbaar gestelde beker uit aan Rinus van den Berge (HAV Haarlem).
Dit optreden van de prins leidt tot reactie van het Kamerlid ds. G.H. Kersten die in De Banier, het dagblad van de Staatkundig Gereformeerde Partij, schrijft:
'Het heeft ons meer dan droevig gestemd, dat Z.K.H. de Prins der Nederlanden Zondag voor acht dagen een bezoek aan Hilversum bracht ter bijwoning van de sportfeesten. ......Ontzettend, dat een lid van het Vorstenhuis voortgaat in het ontheiligen van Gods dag en zich bevindt te midden van een joelende menigte. Ontferme God zich over ons zinkend volk en Vorstenhuis.....'.
prins hendrik
Kijkduin, Pinksteren 1932, ENDAT-training.

De ENDAT organiseert een meerdaagse training voor vrouwen in Kijkduin. De vrouwen verblijven in het Badhotel Kijkduin en trainen onder leiding van de Duitse trainer Franz Kamitz, docent aan de Hochschule für Leibesübungen in Berlijn. Op deze dagen wordt meer losgemaakt dan alleen stramme spieren. Kort na deze bijeenkomst wordt een circulaire openbaar die de ENDAT heeft verspreid, met daarin de wens tot oprichting van een Dames Athletiek Bond. Het KNAU bestuur is pijnlijk verbaasd en ziet zich genoodzaakt de ENDAT 'de bevoegdheid te ontzeggen dames-athleten naar het buitenland af te vaardigen of wedstrijden met buitenlandse Bonden en Vereenigingen te organiseeren.'
endat
                        training
ENDAT-training Kijkduin.

Naar aanleiding van de ENDAT circulaire stuurt Frans Jutte uit Amsterdam een ingezonden brief naar De Sport, het officieel orgaan van de KNAU. Hij is het niet eens met het verwijt van de ENDAT dat het KNAU-bestuur de belangen van de damesatleten niet behartigt. Volgens hem is het juist dat de damesatletiek veel te weinig behartigd en gepropageerd wordt, maar hij vindt dat de fout moet worden gezocht bij de organisatoren van wedstrijden.
De redactie van De Sport is van mening dat de zorg voor wedstrijden in de eerste plaats ligt bij de Kring of Bond en daarna pas bij het bestuur van de KNAU.  
Ook de presidente van ADA, mevrouw A. Meyer-Morssink, stuurt een brief naar De Sport. Zij is het niet eens met het ENDAT voorstel en wil graag samen met de ENDAT en de KNAU aan verbetering werken. Op deze brief reageert het ENDAT-bestuur met een schrijven dat besluit met '...vechten voor de behartiging van de athletiekbeoefening door dames in Nederland met alle consequenties daaraan verbonden.' Ondertussen heeft de KNAU ingesteld de Commissie van Advies (Dames Athletiek), bestaande uit drie vrouwen, waaronder de vroegere sprintster Netty Grooss.
endat training
Schiphol, 4 juni 1932.

Jan Zeegers, Tollien Schuurman en Chris Berger gaan samen met vice-voorzitter Strengholt en de trainers Jan van der Putte en Jan Britstra per vliegtuig van Hamburg terug naar Schiphol.
Op een avondwedstrijd de dag ervoor hebben de Nederlanders goed gepresteerd.
Chris Berger verslaat de sterke Duitser Helmut Körnig, voor beiden 10.7, maar verliest van diens landgenoot Arthur Jonath.
Tollien wint de 100m overtuigend in 12.1.
Jan Zeegers wint de 5000m in 15:16.4, een tijd onder het Nederlands record.
Het wordt het eerste Nederlandse record gevestigd in het buitenland. Op de laatste jaarvergadering is een voorstel van Gerard Burger aangenomen om records, gemaakt op wedstrijden in het buitenland te erkennen, mits het de record-commissie blijkt dat de controle op de verrichting minstens heeft voldaan aan de eisen die het reglement der KNAU stelt.
de
                      hamburg reis 1932
Jaap Moorman, voorzitter van de KNAU 1930-1932.

Moorman is ook bestuurslid van de KNVB en uitgever van De Sportkroniek, het officieel orgaan van de KNVB.
Het zijn geen gemakkelijke jaren en in 1932 wordt de doos van Pandora leeggeschud over het bestuur van de KNAU. Financiële problemen, perikelen rond de vrouwen, heisa rond de Olympische Spelen (geen geld, Tollien Schuurman, Jan Zeegers) en een officieel orgaan dat meer een slachtveld is voor (anonieme) scribenten, zetten de zaak op scherp.
Op de jaarvergadering begin februari 1933 wordt men het niet eens over het behouden van De Sport als officieel orgaan en dat leidt tot aftreden van het bestuur, zonder dat een nieuw bestuur wordt gekozen. Drie weken later wordt de geschorste vergadering voortgezet. Moorman treedt terug onder de kreet 'Leve de athletiek'. Johan Fré de Jager wordt de nieuwe voorzitter (hij wordt voorgedragen door een andere noorderling met de naam Henri à Stuhling), Jan Selman volgt Henk Vuyk op als voorzitter van de NTC, Adriaan Paulen wordt NTC-lid en voor het eerst in de geschiedenis van de KNAU komt een vrouw op een hoge positie: Netty Grooss wordt lid van de NTC. 
jaap moorman
Paterswolde, 18 augustus 1935, Nederlandse kampioenschappen vrouwen in Groningen.

Een aantal officials zit dat weekend op een terras aan het Paterswoldsemeer.
Vlnr. Jo Moerman (secretaris NTC), Aaldrik Strengholt (KNAU-voorzitter en geboren in Groningen), Jan Blankers (maakt zijn debuut als starter op deze kampioenschappen), Frans Jutte (voorzitter Commissie Dames Athletiek) en Arend Hindriks (trainer Brunhilde en wedstrijdleider).
De heren kijken opgewekt, bijna waren de kampioenschappen in het water gevallen door haperende inschrijving van vrouwen uit het westen van het land.
paterswolde 1935
Groningen, 1 september 1935, interland mannen, Nederland - Zweden.

Unie voorzitter Strengholt zit in zijn geboorteplaats tussen een aantal prominenten. Op de foto rechts van hem zit met stok de commissaris van de koningin dr. J.P. Fockema Andrea. Links van Strengholt zitten, met hoed de burgemeester van Groningen, P.W.J.M. Cort van der Linden en diens vrouw. 
tribune groningen 1935 interland
Amsterdam,15 oktober 1935.

Afscheid van trainer Erwin Kossak die met zijn vrouw terugkeert naar Duitsland, Hamburg.
Aanwezig o.a. Sjabbe Bouman (links), Tjeerd Boersma (met hoed), Karel Roelofs en Chris Berger (in donkere jas). 

Kossak geeft in zijn vrije tijd, pro deo, training aan Amsterdamse atleten. Hij is eind 1931 bij AAC gekomen. In 1934 vraagt de KNAU hem voor de voorbereiding van en begeleiding tijdens de Europese kampioenschappen in Turijn.
In de zomer van 1935 legt hij zijn werk voor de KNAU neer, vanwege verschil van mening met enkele NTC-leden.
Erwin Kossak traint ook de rugbyafdeling van AAC.

Tijdens de eerste Wereldoorlog is Kossak gevlucht uit Duitsland naar Spanje. Van 1916 tot 1921 is hij trainer en leider geweest van de Athletic Club de Madrid.
erwin kossak
Delft, 22 oktober 1935.

Karel Lotsy, houdt een lezing georganiseerd door de Delftse Studenten Athletiek Vereniging.
Lotsy is een grote naam binnen de sportwereld door zijn bestuursfuncties en zijn mentale training: speeches die teamgeest en zelfvertrouwen opwekken bij sporters.
Het onderwerp in Delft is met hoge mate van zekerheid deze mentale begeleiding geweest.
Op de voorste rij Aaldrik Strengholt (voorzitter KNAU), Coster (voorzitter DSAV). Op de tweede rij Marten Klasema (VenL), Jan van der Lee en Anton Jansz (met bril, hordenloper/hoogspringer, VenL).
Nog dezelfde week meldt Het Vaderland dat Lotsy in januari in restaurant Overbosch in Den Haag een mentale training zal leiden voor de vereniging De Trekvogels.

Tijdens de Olympische Spelen van 1936 speelt Lotsy met zijn opbeurende praatjes een belangrijke rol bij de successen van de sprinters Tinus Osendarp en Wil van Beveren.
lotsy in delft
Amsterdam, sintelbaan Olympiaplein. 17 mei 1936, de jurytrap tijdens wedstrijden van AAC.

Aan de rechterkant zitten van onder naar boven Karel Lotsy (Chef de Mission OS 1936), Roel Hoogeveen (redacteur De Athletiekwereld), Gerard Cramer (secretaris district Noord-Holland) en ?. Aan de linkerkant zitten op de trap van onder naar boven Aaldrik Strengholt (voorzitter KNAU), ?, J.J. Hallebeek (voorzitter van AV '23) en Nico Paauw (starter).
jurytrap olympiaplein
Roosendaal, 1 augustus 1943, AV '23 op weg naar de opening van de nieuwe sintelbaan.

Gijs Takken schrijft: 'Ondanks alle problemen, het risico van beschietingen, enz. enz. werd er vrij veel gereisd naar nationale wedstrijden waar de toenmalige atletiek-top elkaar ontmoette. Vooral de '"verzorgde weekends' naar bijv. Enschede, Deventer, Goes, Roosendaal  e.a. waren erg in trek, niet in het minst door de daar wat ruimere voedingsbonnen. Foto's uit die tijd zijn schaars,  ...... toch een indruk van het plezier dat onze sport ons toen toch ook bracht.'

Op deze foto een groep AV '23-ers voor hotel Centraal, v.l.n.r.. (alleen de mannen) Staf Dobbelaere, Gijs Takken,  Anton Blok, Gerrit Peters,  Nico Egas, Harry Feenstra, Ley Derichs, Jan van der Reijden en Han Boudrie.
Anton Blok wint de 400m in 51.2, Gijs Takken wint de 200m horden in 28.5 sec. en de estafetteploeg verliest door een slechte wissel tussen Houtman en Blok.
av23 roosendaal

Terug naar top